Hoe raken we door de muur aan Rustige Vastheid? Talloze opiniemakers gillen zich tegenwoordig schor om structurele hervormingen en andere ‘omwentelingen’. Ondertussen word ik veeleer moe dan gedreven door al die noodkreten, onheilstijdingen, open brieven en andere ‘senses of urgency’.

De problemen zijn gekend. De oplossingen ook. De hamvraag is nu: wat houdt ons tegen om er echt aan te beginnen? Wat is de brandstof voor verandering?

De mens is pas bereid een bestaande situatie te veranderen wanneer het falen ervan onmiskenbaar is aangetoond. Zulk besef sijpelt niet druppel voor druppel naar binnen. Het komt als een slag in het gelaat.

De explosieve stijging van de rente op de Griekse overheidsobligaties is zo’n slag. De Griekse regering grijpt nu in, eindelijk.

De kredietcrisis was ook zo’n klap, die Obama het momentum bezorgde voor ‘change’. Alles leek goed te zitten om de VS te hervormen. Obama toonde moed door dadelijk grote hervormingen aan te vatten, zoals rond gezondheidszorg en klimaat. Hij heeft zelfs de tijd aan zijn zijde. Er resten hem nog 3 jaar tot de volgende verkiezingen.

En toch zitten zijn hervormingen muurvast. Waarom valt zijn ‘change’ zonder brandstof?

Obama slaagt er maar niet in bruggen te bouwen tussen Democraten en Republikeinen. Al zijn voorstellen zinken weg in het parlementaire moeras. ‘Icarus (Obama) is te dicht bij de zon gevlogen. De was van zijn vleugels is gesmolten. Nu stort hij neer’, juichte een Republikein onlangs.

De Amerikaanse economist Krugman hanteert een index voor de mate van polarisering tussen Democraten en Republikeinen. Hij meet het aantal Democratische congresleden dat zich rechts bevindt ten aanzien van de meest linkse Republikein en omgekeerd. In ’57 waren dat er 112. In ’03 nul. Er ligt nog een hele oceaan tussen beide partijen. Zoals Obama nu bezig is, dreigt de bouw van zijn politieke brug een Lange Wapper te worden. Daarom schakelt hij nu een tandje terug. Focust op economie en begroting. Om het tij te keren snakt hij naar één enkele doorbraak.

Krugman wijst ook op de politieke gevolgen van polarisering tussen partijen. In de naoorlogse periode tot aan de crisis van ’73 kende de VS weinig polarisering. De economie boomde als nooit tevoren. Begin jaren zeventig lag het gemiddeld inkomen van de Amerikaanse man zelfs 14 procent hoger dan vandaag.

De verkiezing van president Reagan in ’81 luidde het begin in van een scherpe polarisering, die zijn toppunt zou bereiken onder G.W. Bush. De economie kende ook in die jaren enkele periodes van sterke groei, maar nooit zo fors als tussen ‘47 en ‘73.

Waar Obama vandaag faalt, slaagde Nelson Mandela wel. In mijn politieke bijbel, de autobiografie van Mandela De Lange Weg naar Vrijheid, onderlijnde ik deze beslissende passage:

‘Ik was voorstander van onderhandelingen tussen het ANC en de regering. Ik wist echter dat mijn partijgenoten mijn initiatief zouden verwerpen nog voor het geboren was … Ik sprak daarom met niemand over mijn ontmoeting. Soms moet je je collega’s voor een voldongen feit plaatsen.’

Mandela wachtte niet op toenadering. Hij bouwde zelf de brug. Zijn klein duwtje bracht een immense omwenteling aan het rollen, die nooit meer zou stilvallen. Zijn geheime ontmoeting was een keerpunt.

Een ‘tipping point’. Zo heet ook de recente bestseller van auteur M. Galdwell. In dit boek zet hij uiteen hoe kleine gebeurtenissen grote gevolgen veroorzaken. Net zoals een slapend virus in de juiste omgeving zich plots onstuitbaar vermenigvuldigt.

Willen we verandering, dan moeten we ons eigen ‘tipping point’ creëeren. Niet in pamfletten, maar in acties. Denk groot, maar start klein.

‘Daedalus gaf zijn zoon Icarus goede raad. Vlieg niet te dicht bij de zon, want de hitte doet de was smelten. Icarus steeg echter ver boven Daedalus uit. Hij voelde zich machtig, maar merkte niet dat de was smolt. Plots hing de lucht vol dwarrelende pluimpjes …’

Icarus en zijn val werden wereldberoemd. Daedalus bereikte evenwel de overkant van de oceaan. Aan de Daedalussen onder ons. Sla uw vleugels uit. Uw tijd is nu gekomen.

Print Print

Geef een reactie




Reacties

  1. Peter in de media | Peter Van Rompuy blog says:

    [...] Column Tijd voor Daedalus (februari [...]

  2. Yes we can. Ook hier? | Peter Van Rompuy blog says:

    [...] hier mijn column voor Knack over het woord en de daad, over Icarus en Daedalus. Deel deze post met [...]

  3. BV says:

    Knap stuk. Feit is natuurlijk wel dat zoiets – een ‘daedalus handeling’ – ook in het gezicht kan ontploffen en tot het omgekeerde kan leiden van wat je voor ogen hebt… Moeten we dan de kost afwegen tussen aftasten en blind opportunisme? Hoe dan ook: het is en blijft in beide gevallen lopen op glad ijs, zo lijkt me.

About

Over deze Blog

We mogen hierbij niet enkel naar de dingen kijken zoals ze zijn en ons afvragen: waarom? Het is hoog tijd om nieuwe ideeen te lanceren en ons af te vragen: waarom niet?

Peter’s Twitter
 
RSS