In volle vergadering stak een werknemer van France Télécom zichzelf met een mes. Hij overleefde het. Een andere medewerkster van hetzelfde bedrijf pleegde zelfmoord door uit een raam te springen nadat ze een email verzond naar haar vader: ‘Ik heb besloten zelfmoord te plegen. Ik kan de reorganisatie van het bedrijf niet aan’. Sinds het begin van de reorganisatie bij France Télécom ontnamen 25 werknemers zich van het leven. In de VS steeg het aantal werk-gerelateerde zelfmoorden tussen 2007 en 2008 met 28%.

Om te vermijden dat de economische depressie zich vertaalt in mentale depressies, zwelt de roep om meer arbeidsbescherming aan. Het klopt dat telkens de economische groei daalt, het aantal zelfmoorden en echtscheidingen lichtjes stijgt. Ook misdaad en discriminatie zijn gevoelig voor economische schokken.

En toch verklaart economie maar een klein deel van het verhaal. Kent u de set-point-theorie? Een financiële schok kan je onder je ‘aangeboren geluksniveau’ duwen, maar mettertijd keer je vanzelf terug naar je set point. Niet-materiële tegenslagen daarentegen, zoals gezondheid en echtscheiding, tekenen mensen voor de rest van hun leven.

Het BNP is het afgelopen jaar dan ook veel sterker gedaald dan ons BNG, Bruto Nationaal Geluk. Dat economie en geluk niet noodzakelijk gelinkt zijn, blijkt nog het best uit het feit dat de afgelopen halve eeuw onze welvaart vermenigvuldigde, maar ons geluksgevoel stabiel bleef. Daarenboven slaagden we er in om die vermenigvuldiging van de welvaart te realiseren zonder langer te werken. Wel integendeel, de afgelopen halve eeuw daalde het aantal jaarlijkse werkuren van 2.300 naar 1.600. Daarenboven slapen we gemiddeld een uur minder per etmaal dan een eeuw geleden. We hadden nog nooit zo veel ‘vrije’ tijd. En toch hebben we het gevoel dat we het nog nooit zo druk hadden. Stress komt steeds vaker voor in de vrije tijd zelf. Uit onderzoek blijkt dat de hoofdoorzaak voor depressies niet werkdruk is, maar eenzaamheid. En zelfmoord vloeit vooral voort uit relatieproblemen.

Ik ben niet verbaasd dat bij nader toezien blijkt dat de zelfmoordratio bij France Télécom niet boven het algemeen Frans gemiddelde ligt. De vraag die we ons wel moeten stellen, is waarom de zelfmoordratio in Frankrijk zelf twee maal hoger ligt dan in het Verenigd Koninkrijk. Dit kan moeilijk toegedicht worden aan de werkdruk. Frankrijk is o.a. het land van de 35-uren werkweek. Naast de vraag in welke mate kwaliteitsvol werk gelukkig maakt, dwingt de affaire-France Télécom ons om de ook vraag te stellen of we gelukkig genoeg zijn om goed te werken. In tijden van crisis stoot de economie blijkbaar ook op haar gevoelswereld.

Albert Camus stelt in zijn boek ‘De mythe van Sisyphus’ dat zelfmoord het enige echte filosofische probleem is. Het is evenwel niet alleen een filosofisch probleem. France Télécom benadert de problematiek als een management-probleem. Ook daar is het niet toe beperkt. Zelfmoord is ook geen ziekte. Zo is Prozac geen Tamiflu voor de mentale epidemie van deze eeuw. Het is een diepgeworteld maatschappelijk fenomeen.

Wie in de luchthaven van Zaventem landt, wordt verwelkomd door een gigantisch reclamebord: ‘Flanders, the Good Life’. We zijn wereldrecordhouder in levenskwaliteit. Daar mogen we fier op zijn. En toch ligt de zelfmoordratio in Vlaanderen een pak hoger dan in Frankrijk. Uit geluksmetingen blijkt dat de Belgen één van de weinige Europese volken zijn die de afgelopen dertig jaar een scherpe daling kenden in hun geluksbeleving. En uit een studie over kinderwelzijn van Unicef blijkt dat enkel Japanse kinderen zich nog meer ‘vervreemd en niet goed in hun vel’ voelen. Kinderpsychiaters slaken al langer noodkreten. Waarom zijn wij wereldrecordhouder in het slikken van antidepressiva? Waarom net wij? Die ontbrekende link tussen levenskwaliteit en geluk in ons land blijft mij met verstomming slaan. De Centra voor Geestelijke Gezondheid moeten zich voluit op dit vraagstuk werpen. Een ding is alvast zeker, it’s not only the economy …

[Lees ook deze post over geluk]

Print Print

Geef een reactie




Reacties

  1. Peter in de media | Peter Van Rompuy blog says:

    [...] “Maakt werk gelukkig? Of doet gelukkig zijn beter werken?” Column (november [...]

  2. Ondernemerschap en werkdruk | Peter Van Rompuy blog says:

    [...] Een eerdere post in dezelfde lijn: werken we beter als we gelukkig zijn? [...]

About

Over deze Blog

We mogen hierbij niet enkel naar de dingen kijken zoals ze zijn en ons afvragen: waarom? Het is hoog tijd om nieuwe ideeen te lanceren en ons af te vragen: waarom niet?

Peter’s Twitter
 
RSS